​

ຄໍາຂວັນຂອງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ມາວຽງຈັນ ຊົມຂົວມິດຕະພາບ ກາບໄຫວ້ຫໍພະແກ້ວຊົມ
ສວນປະຕູໄຊ ໄຫວ້ພະທາດຫຼວງມິ່ງຂວັນ ຊົມວິວທິວທັດ ແຄມຂອງ ຫາດຊາຍ
ສີທອງດອນຈັນ ຊີມລົດອາຫານນາໆຊາດ ເທິງຫໍຜາສາດສີ່ສິບຊັ້ນ ພັກຜ່ອນ
ເທິງວິມານສະຫວັນ ໂຮງແຮມດອນຈັນພາເລດ ລືນາມ.

• ກຳແພງນະຄອນວຽງຈັນ:
ໄດ້ປ່ຽນມາເປັນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເມື່ອປີ ຄສ. 2003. ມີເນື້ອທີ່
3.920 ກມ2. ມີປະຊາກອນ 650.600 ຄົນ. ມີ 9 ຕົວເມືອງຄື:
ເມືອງຈັນທະບູລີ, ສີໂຄດຕະບອງ, ໄຊເຊດຖາ, ສີສັດຕະນາກ, ນາຊາຍ
ທອງ, ໄຊທານີ, ຫາດຊາຍຟອງ, ສັງທອງ ແລະ ເມືອງປາກງື່ມ. ມີສະ
ຖານທີ່ການສຶກສາຊັ້ນສູງ, ຊັ້ນກາງ ແລະ ຊັ້ນຕົ້ນ ທີ່ສຳຄັນ ຂອງລັດຖະ
ບານ 20 ກວ່າແຫ່ງ, ກວມ 50 ສ່ວນຮ້ອຍ ຂອງການສຶກສາທົ່ວປະເທດ.
ວັດ 130 ແຫ່ງ. ຕະຫຼາດໃຫຍ່ 8 ແຫ່ງ. ຂົວຂ້າມນ້ຳຂອງ 1 ແຫ່ງ. ຂົວ
ຂ້າມນ້ຳງື່ມ 2 ແຫ່ງ. ແມ່ນ້ຳສາຍສຳຄັນໄດ້ແກ່: ແມ່ນ້ຳຂອງ, ນ້ຳງື່ມ,
ນ້ຳຫຸມ, ນ້ຳສັກ, ຫ້ວຍໝາກນາວ, ຫ້ວຍໝາກຮຽວ. ໃນປະຫວັດສາດ ເມື່ອ
ຫຼາຍຮ້ອຍປີ ຫຼື ພັນປີມາແລ້ວມີຊື່ວ່າ ເມືອງວຽງຄຳ (ປະຈຸບັນ ຊື່ວ່າບ້ານ
ວຽງຄຳ ຢູ່ແຂວງວຽງຈັນ ແຄມນ້ຳງື່ມ). ເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິລາດ
ໄດ້ຍົກຍ້າຍນະຄອນຫຼວງຈາກ ຊຽງທອງ (ຫຼວງພະບາງ) ມາວຽງຈັນໃນປີ
ຄສ. 1560 ແລະ ໄດ້ສ້າງຫໍໂຮງເຊັ່ນ: ຫໍພະແກ້ວ, ຫໍພະແຊກຄຳ, ພະ
ທາດຫຼວງ. ຫຼໍ່ພະພຸດທະຮູບຂະໜາດໃຫຍ່ ດ້ວຍທອງສຳລິດ ເຊັ່ນ: ພະອົງ
ຕື້, ພະສຸກ, ພະເສີມ, ພະໃສ ເປັນຕົ້ນ. ໃນສະໄໝນີ້ໄດ້ມີ ການສ້າງສາ
ແລະ ສ້ອມແປງວັດວາຕ່າງໆຫຼາຍແຫ່ງ, ລວມທັງສ້າງກຳແພງເມືອງ ທີ່ກໍ່
ດ້ວຍດິນຈີ່ ແລະ ດິນໜຽວ.

• ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ:
ເປັນໃຈກາງ ທາງດ້ານການເມືອງ, ເສດຖະກິດ ແລະ ວັດທະນະທຳລາວ
ຕັ້ງແຕ່ສະໄໝນັ້ນເປັນຕົ້ນມາ ແລະ ເລີ່ມເສື່ອມໂຊມລົງ ເມື່ອປະເທດລາວ
ແຕກແຍກອອກເປັນສາມອານາຈັກ, ຊຶ່ງຕໍ່ມາໄດ້ຕົກເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນຂອງ
ສະຫຍາມ ໃນປີ ຄສ. 1779. ຈາກນັ້ນ ນະຄອນວຽງຈັນທີ່ເຄີຍຮຸ່ງເຮືອງ
ມາໄດ້ຫຼາຍສະຕະວັດ ກໍ ໄດ້ຖືກເຜົາຜານຈົນຮາບກ້ຽງ ໃນສະໄໝສົງຄາມ
ລະຫວ່າງ ເຈົ້າອະນຸວົງ, ກະສັດອົງສຸດທ້າຍ ແຫ່ງຣາຊະວົງວຽງຈັນ ກັບ
ກອງທັບສະຫຍາມ ເມື່ອປີ ຄສ.1826-1828. ບໍ່ພຽງແຕ່ວັດວາ ຫໍໂຮງ
ອັນວິຈິດງົດງາມຖືກມ້າງເພທຳລາຍ ເທົ່ານັ້ນ, ປະຊາຊົນລາວ ຍັງຖືກວາດ
ຕ້ອນໄປຍັງສະຫຍາມ ແລະ ໄດ້ກາຍເປັນພົນລະເມືອງໄທ ໃນເວລາຕໍ່ມາ.

• ວຽງຈັນ:
ເປັນເມືອງຮ້າງ ເປົ່າແປນຢູ່ຫຼາຍສິບປີ ນັບແຕ່ປີ ຄສ.1829 ເຖິງທ້າຍສະ
ຕະວັດທີ່ 19 (ຄສ. 1893) ເມື່ອຝຣັ່ງເຂົ້າມາຍຶດເອົາເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນ.
ນັບແຕ່ ນັ້ນມາ, ນະຄອນວຽງຈັນຈິ່ງຄ່ອຍໆຟື້ນຊີບຄືນ, ໄດ້ມີການສ້າງ
ສາບູລະນະວັດວາອາຣາມ ທີ່ຍັງເຫຼືອເຊັ່ນ: ໃນປີ ຄສ.1928 ໄດ້ສ້ອມແປງ
ຫໍພະແກ້ວ ແລະ ພະທາດຫຼວງ.

• ປະຈຸບັນວຽງຈັນ:
ເປັນນະຄອນຫຼວງ ຂອງ ສປປ ລາວ, ທັງເປັນຫົວໜ່ວຍສຳຄັນຂອງ ການ
ປົກຄອງທີ່ເອີ້ນວ່າ: ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ມີພົນລະເມືອງໜາແໜ້ນ ກວ່າ
ໝູ່ຄື 166 ຄົນ/ກມ2 (ຄວາມໜາແໜ້ນຕ່ຳສຸດແມ່ນ ແຂວງອັດຕະ​ປື ແລະ
ແຂວງເຊກອງ ຄື: 10,5 ຄົນ/ກມ2). ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຕັ້ງຢູ່ລະ
ຫວ່າງພື້ນທີ່ ຮາບພຽງ ຂອງລ່ອງແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ນ້ຳງື່ມ: ມີທົ່ງຮາບ
ວຽງຈັນ ທີ່ເໝາະສົມແກ່ການປູກຝັງ-ລ້ຽງສັດ, ຊຶ່ງອ້ອມດ້ວຍພູເຂົາຄວາຍ
ຕໍ່ໃສ່ສາຍພູງູ.